Blog
รีวิวการใช้งานกล้อง Infinity Microscope ส่องสิ่งมีชีวิตในน้ำ
แชร์ประสบการณ์การใช้งานกล้องจุลทรรศน์ Infinity Microscope เป็นภาพการส่องตัวอย่างจากสิ่งที่อยู่ใกล้ตัว เพื่อดูประสิทธิภาพการขยายรายละเอียดของเลนส์ระบบ Infinity
ตัวอย่างที่หาได้ง่ายที่สุดแบบคิดอะไรไม่ออกก็คว้าสิ่งนี้มาได้เลย คือ น้ำจากบ่อปลาหลังบ้าน นั่นเอง ซึ่งต่อให้จะควักน้ำมาลวก ๆ ไม่สนว่าจะมีเศษพืชติดมารึป่าว ก็มีโอกาสที่จะเจอสิ่งมีชีวิตขนาดเล็กที่ตาเปล่ามองไม่เห็นได้ เพราะว่าบ่อปลานั้นมีระบบนิเวศที่หลากหลาย แทบจะเป็นป่าแอมะซอนขนาดย่อส่วนเลยก็ว่าได้ ทั้งมีการล่า การกิน และการย่อยสลายเกิดขึ้นตลอดเวลา
และนักล่าของเราในวันนี้ก็คือ Gastrotrich สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลังขนาดเล็กที่มีอายุสั้นเพียง 3 วันเท่านั้น แต่นอกจากจะตายไวแล้ว การเคลื่อนที่ของมันก็ไวมากเช่นกัน ดังนั้นการจับภาพค่อนข้างที่จะทุลักทุเล แต่ก็ทำให้ง่ายขึ้นได้ด้วยการใช้กล้องดิจิทัลถ่ายและบันทึกผ่านท่อ Trinocular ของกล้องจุลทรรศน์ ตามวีดีโอด้านล่างนี้เลย
จากวีดีโอเป็นการใช้งานกล้องจุลทรรศน์ Infinity รุ่น CM2000 และบันทึกภาพผ่าน HDMI-USB Camera 4K ให้ภาพคมชัด สีสันสมจริงอย่างที่ตามองเห็นผ่านเลนส์ใกล้ตา เมื่อต่อภาพขึ้นหน้าจอ LCD ใหญ่ ๆ ก็จะทำให้ง่ายต่อการปรับโฟกัสและเลื่อน Stage ตามการเคลื่อนไหวของมันได้ทัน เพราะไม่ต้องคอยประคองมือถือเพื่อเล็งภาพให้เมื่อย และการที่ยังมีเลนส์ใกล้ตาว่างไว้ ก็ไม่ได้หมายความว่าจะไม่ได้ใช้งานเลย เพราะมุมมองภาพที่ส่องผ่านเลนส์ใกล้ตามักจะกว้างกว่าภาพบนหน้าจอเสมอ ดังนั้นถ้าเป้าหมายหลุดโฟกัสหรือหายไปจากหน้าจอ เราก็สามารถส่องผ่านเลนส์ใกล้ตา จะสแกนหาได้ง่ายกว่ามาก
และจากการใช้งานจริง จุดเด่นที่สุดของกล้องจุลทรรศน์ Infinity Microscope คือความใสเคลียร์และคมชัดถึงขอบภาพ (ถ้าอยู่ในระยะโฟกัสเดียวกัน) ซึ่งแตกต่างจากระบบเลนส์ทั่วไปอย่างชัดเจนแน่นอนเพราะโดยปกติของกล้องจุลทรรศน์ระดับนี้ เลนส์ใกล้วัตถุเริ่มต้นที่ใช้จะเป็นเลนส์ Plan Achromatic ที่ให้ความแบนราบและคมชัดทั่วทั้งเฟรมภาพ โดยเฉพาะเมื่อเราต้องการบันทึกวิดีโอหรือต่อภาพขึ้นหน้าจอ พอขอบภาพไม่เบลอ ก็จะทำให้เราสังเกตเห็นสิ่งที่อยู่รอบ ๆ นั้นได้ดีขึ้น ง่ายต่อการสำรวจและซูมภาพ
บันทึกการส่อง : ไล่ระดับเลนส์ใกล้วัตถุ 4x ถึง 100x
ในหัวข้อนี้เรามาเจาะลึกสิ่งที่เห็นผ่านกล้อง Infinity Microscope กัน ซึ่งการส่อง Gastrotrich ท้าทายมากเพราะมันมักจะวิ่งพล่านตลอดเวลา แต่ก็สามารถแจกแจงรายละเอียดได้ชัดเจนจากสิ่งที่สังเกตเห็นได้ ดังนี้
เลนส์ 4x (Scanning) :
จังหวะที่ส่องเจอเจ้า Gastrotrich ด้วยเลนส์ 4x ท่ามกลางเส้นสาหร่ายสีเขียว ๆ ถ้าคุณสังเกตดี ๆ จะเห็นก้อนใส ๆ เหมือนหนอนกำลังว่ายวนไปมาซ้ำ ๆ อยู่โซนเดียว พอเห็นแบบนี้ก็ล็อคเป้าและหมุนจานเลนส์เพื่อเปลี่ยนเป็นกำลังขยาย 10x ได้เลย
เลนส์ 10x (Low Power) :
จะเห็นรูปทรงของ Gastrotrich ชัดเจนขึ้นจนสามารถแยกเป็นส่วน ๆ ได้ว่าตรงไหนเป็นส่วนหัว คอ และส่วนหางทรงแฉก Caudal Furca และเริ่มเห็นหนาม Spines รอบ ๆ ลำตัวชัด รวมไปถึงอวัยวะภายใน ยิ่งตอน Gastrotrich พลิกตัว เราจะเห็นด้านหลังนูนใหญ่ ๆ จากก้อนไข่ และมีจังหวะที่เห็นปากของมันด้วย
ในกำลังขยาย 10x ต้องมีการเลื่อน Stage ไปมามากขึ้นเพื่อตามจังหวะการเคลื่อนที่อันรวดเร็วของมัน และยังต้องคอยปรับโฟกัสละเอียดหลายจังหวะด้วย เพราะเริ่มมีความตื้นลึกของภาพที่ชัดเจนมากขึ้น พอเราเลื่อนตามจนเห็นว่ามันเริ่มว่ายวนที่เดิมเป็นวงเล็ก ๆ ในดงสาหร่ายแล้วก็ล็อคเป้าให้อยู่ตรงกลางภาพและเปลี่ยนเป็นเลนส์ 40x เลย
เลนส์ 40x (High Power) :
เอาล่ะจังหวะนี้ ในกำลังขยาย 40x เราจะแทบจับสังเกตอะไรไม่ค่อยได้แล้วเพราะมุมมองภาพที่แคบมากแต่เจ้า Gastrotrich กลับวิ่งไวและเคลื่อนที่เป็นวงใหญ่กว่าขอบเขตการมองเห็นที่กล้องจะจับได้หมด ดังนั้นในกำลังขยายเท่านี้ ถ้าเรายังใช้ปุ่มปรับโฟกัสกับปุ่มเลื่อน Stage ไม่คล่อง อาจจะตามการเคลื่อนที่ไปพร้อม ๆ กับปรับโฟกัสได้ยากมากถ้าเจ้า Gastrotrich ยังไม่หยุดวิ่งสักที
แต่จากความเคลียร์ใสของภาพ ก็ทำให้เห็นชัดเจนว่านอกจากหนามยาว ๆ รอบตัวแล้วยังมีเส้นขน Cilia เล็ก ๆ ที่กำลังสั่นรัว ๆ ขณะเคลื่อนไหว ซึ่งจังหวะที่เราปรับโฟกัส Realtime อาจจะเห็นเส้นขนไม่ชัดมาก ต้องมาดูวีดีโอย้อนหลังอีกที แต่หนามรอบตัวที่ตอนแรกเห็นเป็นเส้นเล็ก พอเป็นกำลังขยาย 40x จะเห็นเป็นเส้นใหญ่ชัดเจนมาก และอวัยวะภายในก็ชัดขึ้นด้วย ตั้งแต่สมอง ท่อทางเดินอาหาร Pharynx ไปจนถึง Intestine รวมถึงไข่ ก็เห็นได้อย่างชัดเจน นอกจากนี้ยังเริ่มเห็นหนวด Bristles ที่ส่วนหัวด้วย
ซึ่งจากวีดีโอจะมีช่วงที่หลุดโฟกัสบนจอภาพ ให้ลองส่องและเลื่อนหาผ่านเลนส์ใกล้ตาก่อน เพราะขอบเขตของภาพจะกว้างกว่าบนจอ แต่ถ้าส่องด้วยตาก็ยังไม่เจอ แนะนำให้ถอยไปที่เลนส์ 10x ก่อนเพื่อล็อคเป้าใหม่ แต่บังเอิญโชคดีที่เลื่อนเจอ เพราะ Gastrotrich หยุดวิ่งพอดีที่ดงสาหร่ายแถว ๆ นั้น
เลนส์ 100x (Oil Immersion) :
พอเห็นว่าหยุดเติมอาหารค่อนข้างนิ่งแล้ว จังหวะวัดใจให้ล็อคเป้า เลื่อนเลนส์ 40x ออกแล้วหยดออยล์ให้ไว จากนั้นเลื่อนไปที่เลนส์ 100x และปรับโฟกัส ถ้าโชคดีก็จะเห็น Gastrotrich ยังอยู่ในระยะการมองเห็น ทำให้สังเกตรายละเอียดได้มากขึ้น
และด้วยความที่ในระยะนี้จะมีความตื้นลึกและให้มิติภาพที่มากขึ้นตามไปด้วย เราจึงต้องปรับโฟกัสเพื่อสังเกตรายละเอียดที่มีความตื้นลึกแตกต่างกันให้ครบ จนสามารถมองเห็น Intestine ถึงแม้ว่าจะอยู่ที่ด้านล่างของไข่ก็ตาม
ที่กำลังขยาย 100x จะสังเกตเห็นเจ้า Gastrotrich กำลังขับถ่ายออกมาทาง Anus ในขณะที่ปากก็กำลังขยับรับอาหารใหม่เข้าไปด้วย นอกจากนี้ยังเห็นขน Cilia ที่กำลังสั่นไหวเพื่อใช้เคลื่อนตัว ถึงแม้ว่ามันจะค่อนข้างอยู่กับที่แล้วก็ตาม เจ้าขน Cilia ก็ยังคงทำงานอยู่ แต่น่าเสียดายที่เราเห็นแค่มุมด้านบน ซึ่งถ้า Gastrotrich พลิกตัวหันด้านข้าง เราจะเห็นขน Cilia ที่ท้องชัดกว่านี้มาก
ระบบนิเวศในบ่อปลา
ตัวอย่าง น้ำ ที่ได้จากบ่อปลา แสดงให้เห็นห่วงโซ่อาหารที่ซับซ้อน นอกจากปลาและกุ้งในบ่อที่เป็นผู้บริโภคหลักในระบบนิเวศนี้แล้ว เราจะเห็นจุลินทรีย์หลากหลายชนิดที่ช่วยปรับสมดุลให้บ่อปลาของเรา ไม่เพียงแค่ Gastrotrich แต่จะมีอะไรบ้าง มาดูภาพตัวอย่างที่ส่องเจอจาก Infinity Microscope ที่บันทึกผ่านกล้อง 4K และ กล้อง Full HD กัน
1. ผู้ผลิต : เป็นแหล่งพลังงาน
- สาหร่าย (Algae) และตะไคร่น้ำ ทำหน้าที่สังเคราะห์แสง สร้างออกซิเจน และเป็นแหล่งอาหารเริ่มต้นของสิ่งมีชีวิตทุกตัวในบ่อปลา
- ไดอะตอม (Diatoms) เป็นสาหร่ายที่มีเปลือกเป็นแก้ว (Silica) รูปร่างเหมือนเรขาคณิต เป็นอาหารชั้นดีของพวกหนอนขนและสัตว์ตัวจิ๋ว
2. ผู้บริโภค : นักล่าและเทศบาลจิ๋ว
สิ่งมีชีวิตจิ๋วที่ส่องเจอจะจัดอยู่ในกลุ่มนี้เกือบทั้งหมด โดยจะมีทั้งสัตว์น้ำขนาดเล็ก และโปรโตซัว
สัตว์น้ำขนาดเล็ก : เป็นทั้งนักล่าในห่วงโซ่อาหารระดับล่าง และเป็นอาหารธรรมชาติให้ปลาในบ่อด้วย เช่น
- Rotifer มักลอยอยู่ในมวลน้ำ กรองกินแบคทีเรียและสาหร่ายในน้ำ ช่วยควบคุมคุณภาพน้ำ และเป็นอาหารหลักที่มีโปรตีนสูงสำหรับลูกปลาวัยอ่อน
- Gastrotrich จะวิ่งอยู่ตามพื้นบ่อหรือเกาะตามตะไคร้น้ำ คอยไถกินเศษซากอินทรีย์และแบคทีเรียที่ตกค้างตามพื้น และเป็นอาหารเสริมให้กับปลาที่หากินบริเวณหน้าดิน
โปรโตซัว : เป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว ช่วยกำจัดแบคทีเรียและของเสีย ทำให้น้ำใส และยังเป็นอาหารธรรมชาติที่ช่วยสร้างสมดุลของระบบนิเวศในบ่อปลาด้วย เช่น
- Vorticella มักยึดตัวเองติดอยู่กับพืชน้ำ หรือผิวสัมผัสต่าง ๆ และคอยโบกพัดดักจับแบคทีเรียกินเป็นอาหาร ช่วยลดความขุ่นของน้ำ
- Heliozoa จะลอยนิ่ง ๆ ในมวลน้ำหรือเกาะตามพืชน้ำ ใช้หนามรอบ ๆ ตัวดักจับโปรโตซัวและจุลินทรีย์ขนาดเล็กกินเป็นอาหาร ช่วยควบคุมสมดุลประชากรจุลินทรีย์ในบ่อปลา
- Thuricola จะสร้างปลอกหุ้มเพื่อยึดเกาะพืชน้ำ คอยกรองกินอินทรียวัตถุขนาดจิ๋วและแบคทีเรีย ช่วยทำความสะอาดระบบนิเวศในจุดที่มันอาศัยอยู่
- Amoeba ไม่มีรูปร่างที่แน่นอน มักไหลไปมาอยู่ตามตะกอนก้นบ่อหรือตามพื้นผิวสาหร่าย คอยยืดตัวออกมาล้อมกินแบคทีเรียและเศษซากเน่าเปื่อย ช่วยย่อยสลายของเสียที่ตกค้าง
3. ผู้ย่อยสลาย : เปลี่ยนขยะให้เป็นปุ๋ยธรรมชาติ
- แบคทีเรีย เราอาจมองไม่เห็นเป็นตัวชัด ๆ แต่พวกนี้จะอยู่ในทุกตารางนิ้วของบ่อปลา ค่อยย่อยสลายโดยการเปลี่ยนของเสียอย่างขี้ปลาและเศษใบไม้ให้กลายเป็นแร่ธาตุ และละลายกลับคืนสู่น้ำเพื่อให้สาหร่ายและพืชน้ำนำไปใช้ในการเติบโตและสร้างออกซิเจน
ในระบบนิเวศบ่อปลา สิ่งมีชีวิตหลายชนิดมีลำตัว ใสจนเกือบมองไม่เห็น แต่กล้องจุลทรรศน์ Infinity Microscope จะให้ภาพรายละเอียดที่ชัดเจน คือ
- Contrast ที่ดีกว่า : ระบบเลนส์ Infinity ช่วยเพิ่มความต่างของแสง ทำให้เราเห็น ขอบ หรือ โครง ของสิ่งมีชีวิตใส ๆ เหล่านี้ได้ชัดขึ้น
- Depth of Field ชัด : ในหยดน้ำที่มีพืชน้ำบังกันอยู่หลายชั้น ระบบ Infinity จะช่วยให้ภาพมีมิติและเห็นว่าตัวไหนอยู่หน้า ตัวไหนอยู่หลัง เหมือนได้ดูสารคดีสัตว์โลกแบบ 3 มิติ เห็นความตื้นลึกของภาพชัดเจน
